Pod koniec marca 2026 roku w przestrzeni Samsung w budynku Warsaw Spire odbyło się szkolenie dla społeczeństwa obywatelskiego, które stanowiło jeden z interaktywnych punktów programu (“Slalom z klimatem”) konferencji Climate Leadership. TAK, czyli Transformacja. Adaptacja. Klimat., organizowanej przez UNEP/GRID-Warszawa.
W trakcie dyskusji moderowanej przez Krzysztofa Fala, Dyrektora Rozwoju Programów WiseEuropa, zwrócono uwagę na szereg wyzwań związanych z dekarbonizacją oraz wdrażaniem technologii wychwytywania i składowania CO₂ (CCS). Punktem wyjścia było zagadnienie otoczenia politycznego i regulacyjnego dla technologii CCS (i innych technologii zarządzania emisjami dwutlenku węgla) a także pytanie o obszary, w których brakuje działań związanych z dekarbonizacją.
Wyzwania dekarbonizacji
Jednym z kluczowych problemów są sektory, w których nadal brakuje realnych alternatyw dla paliw kopalnych. Jako przykład wskazano przemysł papierniczy, gdzie maszyny papiernicze wciąż opierają się na gazie i nie mają dostępnych, efektywnych zamienników. Podobnie w budownictwie – choć eksploatacja budynków staje się coraz bardziej efektywna energetycznie, to etap ich wznoszenia generuje znaczące emisje, które nie są wystarczająco adresowane.
Podkreślono również znaczenie rozwiązań opartych na przyrodzie. W miastach brakuje odpowiedniej ilości roślinności, a potencjał działań takich jak zwiększanie nasadzeń leśnych czy renaturyzacja mokradeł pozostaje niewykorzystany. Wskazano, że mimo pojawiających się inicjatyw (np. programów rządowych), wiele z nich nie zostało skutecznie wdrożonych.
Istotnym zagadnieniem jest także niedojrzałość niektórych technologii, takich jak DAC (Direct Air Capture), które wciąż znajdują się na wczesnym etapie rozwoju. Zwrócono uwagę, że proces uczenia się poprzez wdrożenia i eksperymentowanie jest niezbędny -podobnie jak miało to miejsce w przypadku energetyki wiatrowej.
Uczestnicy wskazali na niewystarczające tempo elektryfikacji gospodarki oraz ograniczony dostęp do energii odnawialnej w konkurencyjnych cenach. Problemem jest również brak świadomości rynkowej – wiele podmiotów nie zna rozwiązań takich jak CCS ani ich potencjalnych zastosowań.
Regulacje i system
Dużym wyzwaniem pozostaje otoczenie regulacyjne. Określono je jako niespójne („dziurawe prawo”) oraz niedostosowane do dynamicznego rozwoju technologii. Podkreślono, że państwo często nie nadąża za zmianami technologicznymi, a brak odpowiednich środków finansowych dodatkowo spowalnia transformację.
W dyskusji pojawił się postulat, aby system ekonomiczny silniej premiował rozwiązania niskoemisyjne – np. poprzez mechanizmy, w których działania nieekologicznie stają się bardziej kosztowne (na wzór systemu ETS). Jednocześnie zwrócono uwagę, że legislacja powinna być neutralna technologicznie i nie faworyzować konkretnych rozwiązań, lecz tworzyć warunki sprzyjające innowacjom i konkurencji.
Grupą docelową szkolenia były organizacje pozarządowe zajmujące się ochroną środowiska oraz rozwojem i kwestiami społeczno-gospodarczymi. Szkolenie było częścią projektu Green Horizon, wspieranego przez Europejską Inicjatywę Klimatyczną (EUKI) / niemieckie Federalne Ministerstwo Środowiska, Ochrony Klimatu, Przyrody i Bezpieczeństwa Jądrowego (BMUV).
